Get Adobe Flash player

ብፍስሓ ናይር

 alt

ብፍስሓ ናይር

ብዙሓት ጸሓፍቲ ኤርትራውያን ብዛዕባ ምስግጋር ካብ ምልካዊ ስርዓት ናብ ደሞክራስያዊ ክትንትኑ ከለዉ ብዘይካ ምውዳቅ ምልክነት እምበር ሰፊሕ ኣፍልጦ መስርሕ ምስግጋር ናብ ደሞክራስያዊ ከመይ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም ኣካደምያዊ መጽናዕቲ ዘቅርቡ ኣይረኤናን፣ ተመክሮታት ኣብ ደቡብኣፍሪቃ ካብ ኣፓርተይድ ናብ ዲሞክራሲ ከምኡ ድማ 

ሃገራት ደቡብ ላቲን ኣመሪካ ከም ቺለ ካብ ምልክነት ፒኖሸት ናብ ደሞክራስያ ዝተኸተልዎ መስርሕ ምስግጋር እቲ ኣብ ሩዋንዳ ንድሕሪ ዓለታዊ ምጽናት ከምኡ እውን ኣብ ኢትዮጵያ ንድሕሪ ምውዳቅ ደርግ መስርሕ ፍርዲ ገበነኛታት ክሳብ ክንደይ ተዓዊቱ ወይ ኣይተዓወተን በቲ ዝተኻየደ መጽናዕትታት ናይ ሰላምን ደሞክራስያን ኣህጉራዊ ትካላት ሰፊሩ ይርከብ።

 

እዚ ናይ ገበነኛታት ሃገራውን ኣህጉራውን መጋባእያታት ነቲ ዝጸንሔ መስርሕ መሰጋገሪ ብፍትሒ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ነቶም ገበናት ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰብ ዝፈጸሙ ኣብ ከተማ ኑረንበርግ ከምኡ እውን ኣብ ከተማ ቶክዮ ጽኒሑ ድማ ብሕቡራት ሃገራት ዓለም ዝቆመ ንገበነኛታት ዝፈርድ ኣብ ሩዋንዳ ንናይ ቀደም ዩግስላቭያን ሃገራት ኣህጉራዊ ትካላት ፍርዲ ዝትክእ ብኣህራዊ ማሕበረሰብ ተቀባልነት ዘለዎን ሰላምን ደሞክራስያን ኣብታ ብገበናት ዝተላዕጠጠት ሃገር ከምጽእ ይኽእል ብማለት ነቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃን ላቲን ኣመሪካን ከም ኣብነት የምጽኡ ፡፤  

 

ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት በቶም ክሳብ ሕጂ ስልጣን ሒዞም ዘለዉ ዝተፈጸመ ገበናት ኣንጻር ስብኣውነትን፣ ናይ ኩናት ገበናትን ካብቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃን ላቲን ኣመሪካን ሃገራት ዝኸፍኤ እዩ ፣ ገለ ኤርትራውያን ነቲናይ ደቡብ ኣፍሪቃናይሓቅን ዕርቅን ክኸውን ኣለዎ ይብሉ ገሊኦም ድማ ናይ ፍትሒ መሰጋገሪ ክኸውን ኣለዎ ይብሉ።

 

ኣብ ናይ ሎሚ ጽሑፋዊ ሓተታ ይብዛዕባ እዘን ክልተ ተመክሮታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ላቲን ኣመሪካን ከምኡ እውን ዝተኻየደ መስርሕ ናይቲ ኣብ ግዜ ምስግጋር ዝተፈጸመ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ብከመይ ከም ዝተፈጸመን፣ እቲ በደለኛ ንዝተበደለን ከመይ ገሮም፣ ናይ ምሕረት  ነምኽሓስን ኣብ ግብሪ ምዋዓሉን፣ እንታይ ይመስል ከም ዝነበረን፣  እዚ ተመክሮዚ ከኣ ብኤርትራና ክድገም ይከኣልዶ፣ ኣየ ናይ መስርሕ ይሓይሽ ተመክሮ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ሓቅን ዕርቅን ዶወይስ ተመክሮ ፍትሕን ዕርቅን ሃገራት ደቡብ ላቲን ኣመሪካ ካብ ወተሃደራዊ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ብዝብል ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ኣብልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ብምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ንወላበቶም ተቃወምቲ ሓይልታትን ኤርትራ።

 

ኣብነታት ናይ ሓቅነትኮሚስዮናትኣብምስግጋርምልክነትናብደሞክራስያ

  1. 1.ሃገራዊ ኮሚስዮን ንሓቅን ዕርቅን ቺለ
  2. 2.ኮሚስዮን ሓቂናይኤል- ሰልቫዶር
  3. 3.ናይ ሓቅን ዕርቅን ኮሚስዮን ደቡብ ኣፍሪቃ
  4. 4.ሓቅን ፍትሕን ዕርቅን ከንያ

 

-          ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምውዳቅ ምልክነት እቲ ኣብ ግዜ ስርዓት ምልክነት ዝተፈጸመ ገበናት ብከመይ ክግጠም ኢዩ፧

-          መስርሕ ፍትሒ ምንጋስ ብከመይ ይቀውም፣

-          ጉዳይ ፍርድን ምሕረትን ምውራድ ኩሎምእቶም ኣብ ትሕቲ እቲ ስርዓት ኮይኖም ዝፈርዱን ዝቀትሉን ዝነበሩ፣

-          ጉዳይ መቅጻዕቲ ዘይ ምዝውታር፣

-          ሕጽረታትን ድኽመታትን

 

ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ውድቀት ውልቀ- መላኺ ስርዓት ነቲ ዝሓለፈ ገበናት ብክመይ ምግጣም ይሓይሽ

 

-          ምሕረትብስምምዕኣብመንጎበቶምሓደስትንዝጸንሑንብምዝውታር፣

-          ናይ ሓቂ ኮምሲዮን እቲ ቀንዲ ዕላማኦም ድማ ምምርማር ናይ ቶም ዝተብደሉ ውልቀ ሰባትን ብሰፊሑ ድማ ኣብልዕሊ እታ ሃገር ዝተፈጸመ ገበናት፣ እዚ ድማ ንፍርዲ ወይ መቅጻዕቲ ዘይኮነ ክኸውን ኣለዎ፣

-          ንኩሎም ናይ ስለያን ፈረድትን መምህራን ናይ በርገሳዊ ኣገልግሎትን ወተሃደራትን ብገበን ዝፍለጡም ውራዶም፣

-          ገበናዊ ፍርዲ ብሃገርን ኣህጉራውን ደረጃ ምቋም፣

-          ካሕሳ/ ንኩሎም ዝተበደሉ ገንዝባውን ካልእን ብሃገር ደረጃ ምኽሓሶም፣ ናይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕክምናን፣ ዝጸንሔ ዕዳታቶም ምቅናስን፣ ብስሞምንክሉግዜመዘኻኸሪመዘክርቦታትምኽፋትን፣ ብስሞምዝኽሪመዓልቲምውሳን፣

 

ካብዘን 5  መስርሕ መሰጋገር ታትፍትሒ- TransitionJustice ወይድማ Reckoning  forpastwrongs/ truthcommisions and war –crime tribunals

 

ብዙሓት ተዋሳእቲን ደሞክራስያዊ ለውጢ ንሕና ደለይቲ ፍትሒይ ብሉ፣  እዚ ግዜ እዚ ግዜ ቃልሲ ካብምልካዊ ስርዓት ናብ ደሞክራስያ ስለዝ ኾነእቲ መስርሕ ናይ ፍትሒ ድሕሪ ውድቀት ምልክነ ትዝስዕብኢዩ፣ ከምቲ  Professor Gene Sharp ኣብ መጽናዕትታቱካ ብምልክነት ናብ ደሞክራስያዊ እንተ ድኣ ነቶም ምስ ቲምል ክነት ጸኒሖም እሞ ድሓር ናብደሞክራስያዊ ደንበ ዝመጹ ተቀበልዎም ምክንያቱ ክትፈርዱምስእትጅምሩእቶም ምስቲ ስርዓት ዘለዉ ካባኻትኩምፈረድቲስለዝፈርሑምስቲ ስርዓት ይሰርሑ፣በዚሎ ሚኣብደንበተቃውሞዝርኤ ዘሎና ይሓድሕድ ምፍራድን ምኹናን ንንጥቅሚ ናይ ቲለውጢ ዝደሊ ዘይ ኮነስን ጥቕሚ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘጽንት ዘሎው ልቀመላኺ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂኢዩ።

 

ሎሚ ደንበ ተቃውሞ ብዙ ሓትምስቲ ስርዓት ወይ ድማ ሱቅኢሎምዝነበሩ ንኣብነት መድረኽ ሃገራዊ ዘተ፣ ብወዲቫካሮ ዝምራሕ ናይ ሕዝቢ ምትእኽኻብ ፣ክቃውሙ ጀሚሮም ኣለዉ ንቀበሎም፣ ንስማዓዮም፣ እንተነቀፉና ነቀፈታኦም ንቀበል፣ ኣይንንጸጎም።

 

ይቅጽል…………………….

 

ኣብ ቀጻሊ ሓተታ ይነተ ንኣብላዕሊ ዝጠቀስኩወን ኣብ ግዜ ምስግጋር ካብ ምውዳቅ ምልክነት ክሳ ብቅዋማውን ደሞክራስያ ውን ነቲ ኣብ ግዜ ምልክነት ዝተፈጸመ ገበናት ከመይ ክንፍውሶ ኢና ኣብ ተመክሮታት ናይተ ንገ ለሃገራት ንምልክነት ስዒረን ነቲ ናይ ፍትሒ መደረኽ ከመይ ገረንከም ዝፈትሑን ንሕዝቦ ምከመይገሮም ብሰላምን ብልጽግናን ክሰርሑን ክነብሩን ከም ዝገበ ሩምስ ናይ ኤርትራ ታሪኽ ብምዝማድ ኣየ ናይ መገዲ ይሓይሽ ብዝብል ኣምርክገልጽክፍትንኢየ………………

 

ክሳብኣብኡንራኸብድሓንቀንዩ።

 

 

 

 

 

 

 

 

Search our Website